Z okazji Jubileuszu 60-lecia Centrum Onkologii, który odbył się w 2011 r., w czasopiśmie NOWOTWORY Journal of Oncology ukazał się artykuł dotyczący przeszłości i teraźniejszości krakowskiego Centrum Onkologii. Dzięki życzliwej zgodzie Redakcji tego pisma artykuł w całości udostępniamy poniżej:

Krakowska onkologia i 60-lecie działalności krakowskiego Oddziału Centrum Onkologii – Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie. Jan Kulpa, Jan Skołyszewski, Wojciech Wysocki. NOWOTWORY Journal of Oncology, 2011; 61 (6): 601–610

Historia

Na bazie dawnej lecznicy związkowej w styczniu 1951 roku, z inicjatywy profesora Franciszka Łukaszczyka, utworzono w Krakowie szpital onkologiczny. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 marca 1951 roku został nadany tej placówce status Oddziału Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Pierwszym dyrektorem był dr Emil Wyrobek. Liczba łóżek wynosiła początkowo 90, wkrótce została powiększona do 120.

W Instytucie działały wówczas: przychodnia, oddziały leczenia radem i promieniami Roentgena, oddział chirurgiczny i pracownie diagnostyczne. Intensywny rozwój placówki rozpoczął się w roku 1954, kiedy dyrektorem została prof. Hanna Kołodziejska-Wertheim, która stopniowo przekształciła szpital onkologiczny w nowoczesny instytut o sprecyzowanym profilu działalności klinicznej i naukowo-badawczej. Należy podkreślić, że struktura krakowskiego Oddziału ówczesnego Instytutu Onkologii nie przewidywała zakładów prowadzących badania podstawowe, a więc była to placówka zajmująca się z założenia badaniami klinicznymi. Realizacja tych zadań wymagała opracowania i wdrożenia koncepcji organizacyjnej, wyszkolenia specjalistów, a ponadto sukcesywnego zapewnienia odpowiedniego wyposażenia i bazy lokalowej. Stopniowo Anna Urban zorganizowała nowoczesną pracownię histopatologii nowotworów, Antonina Marczyńska – pracownię analityki i chemii klinicznej, Wisława Szymczyk – pracownię fizyki lekarskiej, Zygmunt Kopera – zakład diagnostyki radiologicznej, Stanisław Nowak, Tadeusz Mizia i Wojciech Medvey zorganizowali oddział ginekologiczny,Halina Glińska – oddział onkologii ogólnej, Janina Kujawska – pracownię rentgenoterapii, a Jan Oszacki i Maria Leńczyk – oddział chirurgiczny. Z początkiem lat 60. ubiegłego wieku profesor Kołodziejska zainicjowała badania w zakresie epidemiologii nowotworów. Administracją kierował Władysław Podgórczyk, bibliotekę naukową prowadził Kazimierz Tokarski, sekretariat lekarski – Barbara Bieda, a sekretarką dyrektora była Stanisława Kubin.

W 1964 roku, w związku z rozwojem działalności badawczej Instytutu, pracownie uzyskały status zakładów, a oddziały – klinik. W 1974 roku w miejsce Kliniki Onkologii Ogólnej powstały Klinika Chemioterapii (kierowana przez Marka Pawlickiego) i Klinika Radioterapii (kierowana przez Jana Skołyszewskiego). W 1971 roku ukończono budowę pawilonu do radioterapii, w którym zainstalowano: nowoczesny jak na owe czasy aparat do telegammaterapii kobaltem 60 i betatron o maksymalnej energii fotonów 18 MeV. Centrum Onkologii Oddziału w Krakowie stało się w ten sposób pierwszą w Polsce placówką onkologiczną dysponującą możliwościami radioterapii elektronowej.

W 1978 roku wdrożono (jako jeden z nielicznych wówczas ośrodków w świecie) radioterapię neutronową. W tym samym roku oddano do użytku nowy budynek, w którym znalazły miejsce między innymi pomieszczenia dla 100 chorych hospitalizowanych, przychodnia z izbą przyjęć, dział dokumentacji lekarskiej, pracownia epidemiologii i prosektorium. Dzięki temu łączna liczba łóżek zwiększyła się do 220.

W 1980 roku stanowisko Dyrektora Centrum Onkologii Oddziału w Krakowie objął prof. Jan Skołyszewski. W tym okresie zakończono adaptację, przekazanego Instytutowi w 1975 roku, sąsiedniego budynku przy ul. Garncarskiej 9. W nowych pomieszczeniach zlokalizowano: część Kliniki Chirurgii Onkologicznej, Pracownie Radiobiologii i Immunologii, Zakład Fizyki Medycznej, Dział Techniczno-Aparaturowy oraz Administracja.

W 2001 roku Dyrektorem Centrum Onkologii Oddziału w Krakowie został prof. Marian Reinfuss, który pełni tę funkcję do dziś. W tym samym roku oddano do użytku nowy budynek Zakładu Radioterapii oraz utworzono Oddział Chirurgii Jednego Dnia. W pierwszych latach XXI wieku Klinika Radioterapii zostaje przekształcona w Klinikę Nowotworów Głowy i Szyi (kierowaną przez prof. Bogdana Glińskiego), Klinikę Nowotworów Jamy Brzusznej (kierowaną początkowo przez doc. Teresę Kowalską, a później przez dr Jerzego Jakubowicza) oraz Klinikę Nowotworów Piersi i Klatki Piersiowej (kierowaną przez prof. Stanisława Korzeniowskiego). Klinika Chemioterapii uległa przekształceniu w Klinikę Nowotworów Układowych i Uogólnionych, którą początkowo kierował dr Janusz Rolski, a później dr Ida Cedrych. W 2005 roku pracę rozpoczął oddział Chemioterapii Dziennej, a od 2006 roku w ramach Zakładu Radioterapii zaczęła działać Pracownia Brachyterapii HDR. W tym samym roku uruchomiono Poradnię Genetyczną. W 2006 roku Centrum Onkologii Oddziału w Krakowie uzyskał certyfikat Jakości: PN-EN ISO 9001:2001, PN-EN ISO 14001:2005, PN-N-18001:2004 oraz CODEX ALIMENTARIUS CAC/RCP 1-1969, Rev.4 (2003).

W 2007 roku zakończyła się rozbudowa budynku, w którym mieści się przychodnia. Uzyskano w ten sposób dodatkową przestrzeń, w której działa nowoczesne archiwum dokumentacji medycznej. Istotnie powiększono także przestrzeń zajmowaną przez gabinety lekarskie działające w ramach Przychodni oraz rozbudowano Oddział Chirurgii Jednego Dnia.

W 2009 roku wyremontowano pomieszczenia przeznaczone do rejestracji pacjentów oczekujących na konsultację lekarską w Przychodni Instytutu, zwiększając znacznie liczbę punktów rejestracji. Zakończono także budowę nowego budynku, w którym mieści się obecnie między innymi nowoczesna Pracownia Scyntygrafii, Oddział Chemioterapii Dziennej, a także pomieszczenia Zakładu Radioterapii.

Opracowano na podstawie:
Jan Skołyszewski, Jan Kulpa, Nowotwory 1998; 48: 535-546
Praca zbiorowa. Kraków. Od rzemiosła od przemysłu, Kraków 2008, 54-55
Sprawozdanie Dyrektora z działalności Centrum Onkologii w 2008 roku. Warszawa 2009.


iso lifescience